Skip to content
Home » Verlatingsangst

Verlatingsangst

Wat is verlatingsangst?

Verlatingsangst bij honden is een veelvoorkomend probleem. We spreken van verlatingsangst wanneer een hond angstig wordt als hij alleen wordt gelaten en probleemgedrag kan gaan vertonen. Het is een overkoepelende term om allerlei verschillende angssituaties te beschrijven. Als we weten om welk specifieke probleem het gaat, kunnen we beter een aanpak bepalen.

De symptomen van verlatingsangst

  1. Blaffen en huilen
  2. IJsberen en rusteloosheid
  3. Destructief kauwen en krabben
  4. Binnenshuis ontlasten (plassen en poepen)
  5. Pogingen tot ontsnapping uit huis of bench
  6. Kwijlen, trillen en overmatig hijgen

Verschillende vormen van verlatingsangst

Verlatingsangst

Verlatingsangst betekent dat de hond stress ervaart en angstig wordt wanneer hij gescheiden wordt van ‘zijn mensen’. Of dit nu is omdat hij daadwerkelijk alleen is of dat de mensen op dat moment niet beschikbaar (bijvoorbeeld in een andere kamer) zijn, maakt niet. 

Isolatie angst of stress 

Isolatie angst geeft aan dat de hond stress ervaart en angstig wordt wanneer hij geïsoleerd is. In deze situatie kan de hond bijvoorbeeld prima zonder ‘zijn mensen’ als hij samen met een andere hond of een kat is. 

Hyper gehechtheid 

Hyper gehechtheid is een extreme hechting aan een mens of dier. De hond kan niet zonder die persoon of vriend zijn, zelfs niet als er anderen om hem heen zijn.  

Verlatingsfrustratie

Deze vorm van verlatingsangst is eerder een uiting van frustratie die geboren is uit een fear of missing out. De hond ervaart niet echt stress of angst, maar eerder frustratie omdat hij niet mee naar buiten mag. Hij moet bepaalde activiteiten missen en dat weet hij maar al te goed. 

Barrière frustratie

Barrière frustratie geeft aan dat de hond frustratie ervaart wanneer hem toegang tot iets of iemand wordt ontzegd. Zolang de hond jou kan zien, gaat het goed met hem en kan hij alleen zijn. Maar zodra hij jou niet meer kan zien of belemmerd wordt bij je te kunnen komen, dan raakt hij in paniek of ervaart hij frustratie.  

Wat is verlatingsangst niet?

Verveling is geen verlatingsangst 

Sommige honden vervelen zich gruwelijk. Om zich enigszins bezig te houden gaan ze dingen doen die wij doorgaans minder leuk vinden. Denk aan blaffen, op de meubels kauwen, rondrennen. Als je jouw hond alleen laat, hoort hij zich te gaan relaxen. Als hij dat niet kan en zichzelf of spullen gaat beschadigen of voor geluidsoverlast zorgt, dan moeten we daar wat mee. Dat gedrag gaat niet vanzelf over. 

Verlatingsangst bestaat niet bij puppy’s

Wanneer we praten over een puppy, dan praten we niet over verlatingsangst. Een puppy heeft in de eerste periode tot 9 maanden van zijn leven nabijheid en geborgenheid nodig. Het is heel normaal dat een puppy extreme angst en stress ervaart als hij alleen wordt gelaten. Dat gedrag bestempelen we dan niet als een stoornis; we noemen dat niet verlatingsangst. 

Wat niet werkt bij verlatingsangst

Je hond moe maken voor jouw vertrek

Als je vlak voor jouw vertrek je hond flink aan het werk zet om hem moe te maken, is de kans groot dat je jouw hond extreem overprikkeld achterlaat. Je kan niet verwachten dat jij je hond alleen kan laten nadat hij net een zeer energieke activiteit heeft uitgevoerd. Als jouw hond achter een bal aan heeft gerend of keihard met andere honden heeft gespeeld zit hij nog hoog in zijn energie. Je maakt het hem dan heel lastig om rustig te settelen.

De radio aan laten staan als je er niet bent

Als je de radio aanzet, gaat jouw hond niet denken dat je misschien toch wel nog thuis bent. Maar de radio is wel handig om stressvolle omgevingsgeluiden te maskeren. 

Tijdens jouw afwezigheid jouw hond verleiden met wat lekkers

Als je hond zich verveelt als hij alleen is, dan is een Kong, iets om op te kauwen of een licky mat een geweldig idee. Maar met wat lekkers gaat jouw hond niet leren alleen te kunnen zijn als hem dat doorgaans veel stress oplevert. Als er echt sprake van verlatingsangst is, dan laat jouw hond zich niet afleiden door eten. Kans is groot dat jouw hond dit soort afleiding compleet negeert, totdat je weer thuis bent. 

Bench trainen

Bench trainen gaat niet voorkomen dat jouw hond verlatingsangst heeft; jouw hond ‘opsluiten’ werkt het alleen maar in de hand. Het moet gedaan worden in het tempo van jouw hond en onder zijn voorwaarden en is daarom vaak geen directe oplossing voor verlatingsangst. 

Huilen en piepen negeren

Huilen en piepen bestempelen als aandacht trekken en het dan negeren: gat gaat niet werken bij verlatingsangst. Een hond laten huilen of piepen past niet in opvoeding vanuit een veilige hechting. Een hond die huilt of piept geeft aan dat hij het allemaal niet redt, dat hij stress ervaart en jouw hulp nodig heeft. Belangrijk is dat je dan juist niet je hond negeert, maar hem helpt en uit gaat zoeken hoe je zijn stress kunt verlagen.

Gewoon weggaan voor vijf minuten en dat opbouwen

Weggaan voor vijf minuten is alleen handig als jouw hond okay is met vijf minuten alleen zijn. Als dat niet zo is, dan ben je de stress in de hand aan het werken en loop je het gevaar dat je jouw hond alleen maar gevoeliger maakt voor jouw vertrek.

Behandeling van verlatingsangst

Vaak is verlatingsangst een combinatie van factoren. In bepaalde situaties vindt jouw hond het alleen zijn lastig en in andere situaties niet. Er is sprake van contextafhankelijke verlatingsangst: jouw hond kan alleen gelaten worden in de auto, maar niet in de woonkamer. Of jouw hond vindt het prima als jouw partner eerst vertrekt en jij daarna, maar gebeurt het andersom, dan wordt het ineens heel lastig.

Verlatingsangst kan behandeld worden, maar er is geen quick fix. Dit is een lang traject dat geduld en toewijding van jou als eigenaar vraagt. Hieronder tref je een plan van aanpak.

1. Ga niet meer weg

Als je wilt werken aan verlatingsangst, dan begin je met niet meer weg te gaan. Je zorgt ervoor dat er gedurende dit traject geen enkele stress is bij jouw hond, hoe moeilijk dat ook voor jou is. Van hieruit ga je verder.  

2. Stel een lijst op

Het is bij de behandeling van verlatingsangst van belang dat wij de situaties waarin de hond alleen wordt gelaten, gaan analyseren en vastleggen. Aan de hand van deze analyse krijg je een beeld van wat jouw hond onder welke omstandigheden spannend vindt en wat niet.

Inventariseer wat je hond moeilijk vindt

Als je weet wat je hond moeilijk vindt, weet je op welke fronten je jouw hond minder gevoelig moet maken. We noemen deze trainingstechniek desensitisatie. Met deze techniek laat je jouw hond wennen aan een situatie door hem voorzichtig aan de prikkel bloot te stellen. Let wel, dit is voor elke hond anders en het succes hangt af van de duur en intensiteit van de prikkel. Deze pas je steeds zodanig aan, dat jouw hond geen enkele vorm van stress ervaart bij de training.

Inventariseer wat je hond makkelijk vindt

We proberen te onderzoeken in welke situaties jouw hond wel alleen kan zijn. Jouw hond kan bijvoorbeeld alleen in de auto, maar niet alleen in de woonkamer zijn. Of hij kan wel alleen in de bench, maar slechts voor een paar seconden. Deze situaties gaan we gebruiken om uit te breiden, om jouw hond verder te helpen alleen te kunnen zijn. Je maakt dan gebruik van een trainingstechniek die we generalisatie noemen. Daarbij neemt in de loop van de tijd de duur of de intensiteit toe, maar jouw hond merkt het verschil totaal niet, omdat we het klein genoeg houden. Merk je ook dat generalisatie erg lijkt op desensitisatie?

Inventariseer wat jouw hond als

Door middel van counter conditioning kan je jouw hond een meer positieve houding laten ontwikkelen naar zaken die hem stress geven. Met deze trainingstechniek geef je jouw hond een positieve associatie met iets dat hij nu nog niet zo leuk vindt. 

3. Desensitisatie voor voorspellende cues

Wanneer je jouw hond minder gevoelig wilt maken voor specifieke prikkels, zorg je dat deze prikkels onder de stresstolerantie van jouw hond blijven. Je doet dus iets waarbij de hond zich nog net goed voelt. Jouw hond kan het moeilijk vinden als je weggaat en heeft zichzelf aangeleerd om al in de stress te raken bij signalen die vertrek voorspellen. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat jij je schoenen en jas aantrekt of de sleutels pakt en jouw hond al begint te piepen of hijgend rondloopt met de staart tussen de poten.

Ervaart jouw hond stress aan de hand van voorspellende cues kan je met desensitisatie jouw hond leren deze als minder stressvol te ervaren. Stel je hond wordt al gestresst als je de sleutels in je zak stopt. Je gaat hem dan leren dit minder erg te vinden, door eerst hem te laten wennen aan het feit dat je ze enkel oppakt en weer neerlegt. Jouw hond raakt hier waarschijnlijk niet van in de stress. Als dat wel zo is, dan moet je gaan zoeken naar dat wat je nog wel kan doen zonder dat dit gelijk stress bij je hond oproept. Zo zal je hond gaan wennen aan het feit dat sleutels oppakken eigenlijk niet eng is en kan jij een volgende kleine uitbreiding gaan proberen binnen de stresstolerantie van jouw hond.

4. Counter conditioning

Als je wilt dat je hond veel positiever staat tegenover een prikkel, dan zorg je dat de prikkel iets fijns voorspelt, bijvoorbeeld spel, aandacht of wat lekkers. In het geval dat je jouw sleutels niet op kan pakken zonder dat je hond gelijk in de stress schiet, pak dan de sleutels op en geef gelijk een stukje kaas aan jouw hond. Bij dagelijkse herhaling kan je steeds een beetje verder de grenzen waarbinnen jouw hond zich nog goed voelt, verleggen. Want die sleutels? Die voorspellen goeds!

5. Generalisatie en gewenning

Als het gaat om het alleen zijn, dan kan je generalisatie en gewenning gebruiken. Dit is een techniek waarbij je de hond geleidelijk leert om te wennen aan het alleen zijn binnen de tijd dat hij zich nog goed voelt en zonder stress zit. Stel jouw hond kan alleen zijn, maar echt maar voor een paar seconden: oefen dat dan een paar keer en als dat goed gaat en er treedt gewenning op, kan je geleidelijk de tijd opbouwen. We maken dan gebruik van het leerprincipe genaamd generalisatie, waarbij de hond het verschil tussen 1 of 2 seconden niet ziet. Zo kunnen wij de paar seconden dat jouw hond zich alleen op zijn gemak voelt, gebruiken om uit te bouwen.

6. Werken aan zelfvertrouwen

Verlatingsangst kan voorkomen worden door er op hele jonge leeftijd al met je puppy aan te werken. Maar wat je met een pup kan doen om hem te laten wennen aan alleen zijn, is nu ook de methode om jouw volwassen hond te helpen over zijn verlatingsangst heen te komen. Bouw door middel van gewenning en desensitisatie de tijd op dat jouw hond alleen kan zijn. Creëer een routine en stimuleer jouw hond mentaal met onder andere speelgoed en training. En heel belangrijk: speel spelletjes met hem die zijn zelfvertrouwen opbouwen en hem helpen verlatingsangst te voorkomen. Daar is een apart artikel voor geschreven: Werken aan zelfvertrouwen

Schakel altijd professionele hulp in

Als je merkt dat je hond verlatingsangst vertoont, is het belangrijk om professionele hulp in te schakelen. Een dierenarts of gedragstherapeut kan helpen om het probleem te identificeren en een behandeling op maat te creëren. Een professional, iemand die zich specialiseert in verlatingsangst kan wekelijks meerdere keren met je afspreken om te reviewen wat je doet en het trainingsprogramma samen met jou aan te passen. Het is iemand met wie je kan overleggen en die met de dierenarts kan schakelen voor eventuele ondersteuning van de gedragsmodificatie met medicijnen. Iemand die door jou gemaakte filmpjes kan reviewen en je lijst analyseert of een door jou opgesteld dagboek met je doorneemt en je morele steun biedt.